Dzieci w wieku 2-3 lat zadają coraz częściej pytania. Część z nich zaczyna być trudnymi, ponieważ dziecko pyta o wiele tematów związanych z własną fizjonomią czy nawet rodzica. Pyta także o otoczenie, przekleństwa czy dziwne sytuacje, napotkane w drodze do przedszkola. Jak odpowiadać na trudne tematy?

Proces socjalizacji, czyli wychowania dziecka zależny jest w pierwszym etapie w dużej mierze od rodziców. To właśnie tata i mama są bezpośrednimi opiekunami łącznikami z otoczeniem. Dopiero rówieśnicy na placach zabaw, w żłóbku, przedszkolu, wychowawczynie dołączają do procesu. Dzieci zaczynają zadawać trudne pytania, co nie znaczy, że nie mogą otrzymywać na nie odpowiedzi. Dzieci są spragnione wiedzy i zbywanie ich może spowodować zachwianie budowania autorytetu. To właśnie rodzić powinien być autorytetem, mentorem dającym oparcie nie tylko emocjonalne, ale także w postaci wiedzy. Jak poradzić sobie z trudnymi pytaniami dziecka?

Dlaczego warto rozmawiać?

Małe istoty są zawsze spragnione wiedzy, ciekawe otaczającego je świata. Dzieci uczą się słuchając, bacznie obserwując, dotykając. Wyczuwają emocje te pozytywne i negatywne. Interesuje je, dlaczego coś jest zielone lub gorące. Nie można odmawiać im odpowiedzi, mimo że czasem pytania są prozaiczne. Nie wolno dzieci zbywać bez odpowiedzieć, ponieważ rodzic może stracić w oczach dziecka autorytet, a samo dziecko rozpocznie poszukiwania gdzieś indziej. Jego źródłem informacji stanie się ulubiona pani ze żłobka, przedszkola, miła sąsiadka, która na placu zabaw odpowiada na wszystkie pytania z uśmiechem. Jest jeszcze większe ryzyko, że mentorem dziecka będzie charakterny rówieśnik, mający znacznie większą wiedzę. To podkopuje poczucie wartości dziecka, ponieważ samo nie wiem, a inni tak.

Kiedy warto rozmawiać na trudne tematy?

Z dzieckiem rozmowę na trudne tematy można rozpocząć w wieku 4 lat. Już wtedy dziecko zaczyna pojmować otaczający je świat. Dziecko w wieku 4-12 lat kształtuje swoją osobowość i wtedy powstają cechy charakteru jak upór, głód wiedzy, radość, apatia, introwertyzm czy ekstrawertyzm. Uciszane i ograniczane dziecko zamknie się w sobie i zatraci poczucie własnej wartości.

Jak rozmawiać z dziećmi na trudne tematy?

Przede wszystkim cierpliwie odpowiadać na pytania bez zbywania. To właśnie cierpliwość buduje autorytet. Rodzic udzielając odpowiedzi dziecku, daje mu do zrozumienia, że ma ogromną wiedzę. Dlatego, dziecko nie będzie z chęcią szukało odpowiedzi u innych osób. Po drugie trzeba odpowiadać zwięźle. Dziecku nie można udzielać odpowiedzi w zdaniach wielokrotnie złożonych, tworzących rozległe wypowiedzi. Dziecko lubi i zrozumie wyłącznie proste i krótkie zdania informujące. Do dziecka trzeba też mówić zrozumiale. Rodzic powinien dopasować słownictwo do zasobów wiedzy dziecka. Cóż z tego, że rodzic odpowie dziecku na nurtujące pytania, jeśli odpowiedź nie zostanie zrozumiana przez zbyt trudne słowa. Dziecku można wplątać nowe słowo w wypowiedź, ale koniecznie trzeba je w oddzielnej części omówić, wyjaśnić. Warto też informować dziecko o nadchodzącym wydarzeniu. Informacja o wyjeździe, wyjściu do kina pomoże dziecku uwolnić się od pewnego rodzaju obaw, szczególnie gdy robi coś po raz pierwszy. Dziecko można przygotować rozmową na pierwszą wizytę w przedszkolu. Najlepiej nie opowiadać szczegółów dzieciom o tym, jak inne płaczą czy tęsknią.

Trudnie wcale nie jest takie trudne

Przede wszystkim cierpliwość i mówienie prawdy. Prędzej czy później dziecko zweryfikuje przekazane informacje i rozpozna kłamstwo. Nie ma większego zawodu dla dziecka niż kłamstwo taty czy mamy. To niszczy autorytet rodzica i podkopuje wiarę w jego kompetencje, wiedzę. Dziecko znów zacznie szukać autorytetu u kogoś innego. Poza tym dziecko nie ma dobrze rozwiniętego ośrodka pamięci. Dziecko także często zapomina i czasem trzeba odpowiadać na te same pytania – cierpliwość.

Rozmowa z dzieckiem nie musi być trudna. Jednak jest wymagająca i od rodzica oczekuje się cierpliwości, spokoju, a przede wszystkim zrozumienia, że mały człowiek to ciekawa świata istota, która dopiero czegoś próbuje się o nim dowiedzieć.